Sunday, May 12, 2013

Síðbúinn lokasprettur I: Arequipa

Sexy woman við Sacsayhuaman
Síðustu dögunum í Cusco eyddum við í rólegheitum, skoðuðum bæinn og gengum upp að Sacsayhuaman (borið fram "sexy woman") virkinu rétt fyrir ofan bæinn. Þaðan stýrði Manco Inka umsátrinu um Cusco árið 1536, sem var eiginlega síðasti raunverulegi séns Inkanna til að sparka í rassgatið á Spánverjum. Ekki höfðu þeir erindi sem erfiði þó að þeim hefði tekist að henda grjóti í höfuðið á yngsta Pizarro bróðurnum, Juan, og varð það hans bani. Það var líka rétt mátulegt á hann enda mun hann hafa verið hinn mesti skíthæll, eins og þeir bræður allir. Manco flúði inn í frumskóginn og var myrtur þar fáeinum árum síðar en Spánverjar hertu tökin á Cusco í kjölfar byltingarinnar.

El Misti, leið okkar lá upp áberandi hrygginn fyrir miðju.
Frá Cusco héldum við með næturrútu til Arequipa í suðurhluta landsins. Borgin sú er alger andstaða Cusco, stofnuð af Spánverjum á fyrstu árunum eftir hernám Perú. Þar fer ekki mikið fyrir frumbyggjum en þeim mun sterkari eru nýlenduáhrifin. Til að auka á sérstöðu borgarinnar eru margar af eldri byggingum hennar hlaðnar úr sérstökum hvítum og bleikum vikursteinum enda hefur Arequipa verið nefnd Borgin Hvíta í gegnum tíðina. Á undanförnum áratugum hefur Arequipa orðið miðstöð námuvinnslu í Perú. Samfara því hefur borgin vaxið hratt og er í dag önnur stærsta borg Perú. Árið 2001 reið mikill jarðskjálfti yfir Arequipa. Meðal annara skemmda í borginni hrundu turnar dómkirkjunnar sem stendur við aðaltorg borgarinnar.

Skabbi og Johan ræða um pólitík
 Einn er sá íbúi Arequipa sem er öðrum frægari. Það er hin 500 ára gamla Juanita. Juanita fannst árið 1995 á toppi eldfjallsins Ampato skammt frá Arequipa. Eldgos í nærliggjandi elfjalli hafði brætt snjó á tindi Ampato og við það kom líkami 14 ára gamallrar Inka stúlku í ljós. Bandaríski mannfræðingurinn Johan Reinhard fann múmíuna, sem síðar fékk gælunafnið Juanita, ásamt perúskum klifurfélaga sínum og kom með hana til byggða. Ári síðar fann hann tvö önnur kuml ungmenna í hlíðum Ampato. Talið er fullvíst að þessum unglingum hafi verið fórnað guðunum til dýrðar efst á fjallinu, enda eru kumlin ríkulega skreytt munum víða að úr veldi Inkanna. Reyndar hafa slík fórnarkuml fundist víða á fjallstindum í Perú, Bolivíu og Argentínu. Það sem er einna merkilegast við þau er að í þeim öllum eru börn eða unglingar sem hafa þurft að klífa allt að 6700 metra hæð ásamt prestum og fylgdarliði til þess að taka þátt í athöfn sem þau hafa vafalaust verið undirbúin fyrir alla sína stuttu ævi. Það var óneitanlega sérstök sjón að horfa upp á þennan litla freðna líkama vafinn í teppi innan í glerbúri með álkuna reigða upp í loftið. Hvað ætli hún hafi hugsað blessunin á meðan hún staulaðist upp hlíðarnar eða stóð á tindinum?

Kvöldverður í 4500 metrum
Umhverfis Arequipa eru nokkur stæðileg eldfjöll, til að mynda El Misti sem gnæfir yfir bænum með sína 5822 metra. Þar sem við höfðum nú verið í 3000-4000 metra hæð í talsverðan tíma fannst okkur að nú væri kominn tími til að reyna sig við aðeins hærri fjall. Á þurrkatímabilinu eru göngur á El Misti og önnur fjöll í grenndinni ákaflega vinsælar, enda veður stabílt og útsýni svo gott sem tryggt. Því er ekki að dreifa á regntímabilinu. Það var þó helst að það væri heiðskýrt á morgnana þannig að við ákváðum að láta slag standa og bókuðum ferð daginn eftir.

Araquipa að nóttu
Við vorum sótt klukkan 8 morguninn eftir og ekin upp að rótum El Misti fyrir utan bæinn. Þar öxluðum við bakpokana, með mat, tjaldi og svefnpokum og örkuðum af stað. Hér var ekki sama lúxusnum fyrir að fara og á Inka Trailinu! Leiðsögumaðurinn okkar, Johan Zarate, reyndist prýðilegur göngufélagi, til í að spjalla þegar við hann var talað en gaspraði lítið þess á milli. Hann var hvorki indíáni né Evrópubúi heldur fyrst og fremst suður-amerískur blendingur, Mestizo. Hann var alinn upp við það að Pizarro og hans menn væru hetjurnar sem fundu Perú og gerðu það byggilegt á meðan Inkarnir voru neðanmálsgrein í sögu þjóðarinnar. Tímarnir eru reyndar að breytast og viðhorfin til sögu landsins farin að hallast meira að glæstri fortíð indíánanna frekar en að einblína á afrek hernámsliðsins.

Toppurinn innan seilingar en sporin orðin þung
Johan tilheyrði mikilli fjallaklifurfjölskyldu. Afi hans hafði verið einna fyrstur til að klífa mörg af fjöllunum í kringum bæinn og veitti því athygli að á mörgum tindunum voru undarlegir steinhringir, sem síðar kom í ljós að mörkuðu kuml. Móðurbróðir Johans, Miguel Zarate, var ónefndi perúski klifurfélaginn sem hjálpaði Johan Reinhard að bera Juanitu ofanaf Ampato. Fyrsti viðkomustaður hennar var reyndar í frystikistunni heima hjá Johani, og hann mundi vel eftir þeim degi. Móðurbróðir hans hefur síðan þá barist hatramlega fyrir því að fá e-ð brot þeirri frægð og frama sem Johan Reinhard fékk eftir fundinn á Juanitu.

Rífandi stemming á toppnum (Athugið: stemmingin er sviðsett)
Eftir 6 klukkutíma á göngu og 1000 metra hækkun komum við að neðsta "tjaldstæði" í 4500 metra hæð. Þar tjölduðum við og lögðum okkur aðeins. Um 6 leitið átum við kvöldmat, drukkum mikið te og lögðum okkur aftur til klukkan 01:00 um nóttina. Það væru ýkjur að segja að maður hafi sofið vel. Við skriðum út úr tjaldinu og horfðum niður á glóandi borgina fyrir neðan okkur. Af stað gengum við eftir stuttan morgunverð, heldur þung í höfðinu. Smám saman færðumst við ofar og smám saman varð loftið þynnra og skrefin þyngri. Eftir að við komumst í 5500 metra hæð þurfti maður að hafa sig allan við, það komst ekkert að nema anda og ganga. Þó að við höfum sloppið við veikindi í hæðinni fundum við fyrir mikilli þreytu og mæði, smá svima öðru hvoru og ónota í maga. Ekkert af þessu var þó nóg til að stöðva okkur. Eins og fyrri daga hafði verið heiðskýrt um nóttina og þegar sólin kom upp sáum við grilla í toppinn fyrir ofan okkur. Á toppnum er 10 metra hár stálkross sem borgarbúiar drösluðu á toppinn árið 1901. Þar sem við paufuðumst upp síðustu brekkuna dró skyndilega fyrir á toppnum. Við máttum sætta okkur við að setjast niður í snjóinn á toppnum í 2. metra skyggni. Blessunarlega vorum við of þreytt til að svekkja okkur sérstaklega á því.

Hrönn og Johan renna sér í mark
Niðurferðin gekk mun hraðar en uppferðin, í hlíðum El Misti eru miklar öskuskriður og við hreinlega renndum okkur fótskriður niður að tjaldstæðinu, pökkuðum saman og renndum okkur svo áfram langleiðina niður í bíl. Þangað komum við svo aftur rétt rúmlega 24 tímum eftir að við lögðum af stað.

Niðri í bæ tékkuðum við okkur inn á skítahótelið Jerúsalem í þeirri von að þar yrði okkur frekar svefnsamt en á hostelinu sem við gistum á fyrir gönguna. Það var reginmisskilningur þar sem hressir iðnaðarmenn voru að störfum á þakinu með smergel og loftpressur allan daginn. Vel gert strákar!

Skabbi